Paweł Żukowski
GAY ANGER

Na początku była „Homoseksualność” (prezentowana w ubiegłym roku w bytomskiej Kronice). „Seksualność”, wzorowana na przekształceniu z lat 80. „Solidarności” Jerzego Janiszewskiego, powstała z myślą o najnowszej wystawie Pawła Żukowskiego. Hasła te nie funkcjonują jako abstrakcyjne pojęcia ani element deklaracji tożsamościowej, lecz są zapisem konkretnego doświadczenia życiowego, które rozwijało się równolegle do historii transformacji ustrojowej w Polsce. Pokolenie wychowane w cieniu Solidarności dorastało w przekonaniu, że wspólnota i walka o wolność mają charakter uniwersalny. Jednocześnie doświadczenie osób queerowych było z tej opowieści wyłączone — nieobecne w podziemnych wydawnictwach, niewidoczne w języku politycznym i społecznym tamtego czasu.

Prace Pawła Żukowskiego koncentrują się na napięciu między tymi porządkami. Z jednej strony pojawia się etos solidarności, wspólnego działania i zaangażowania politycznego, z drugiej, brak realnego przełożenia tych wartości na sytuację osób nieheteronormatywnych. To napięcie nie ma wyłącznie historycznego charakteru, pozostaje aktualne i widoczne także dziś.

W warstwie wizualnej Żukowski korzysta z estetyki zaczerpniętej z przestrzeni publicznej — wlepek, napisów na murach, ulicznych znaków, funkcjonujących na granicy komunikatu politycznego i osobistego. Łączy je z bezpośrednimi odniesieniami do seksualności, pokazując ją jako element rzeczywistości społecznej, a nie wyłącznie prywatnej sfery życia. W pracach rozwijanych podczas rezydencji w Tom of Finland Foundation w Los Angeles pojawia się także refleksja nad językiem i tożsamością. Nad niemożliwością prostego nazwania wspólnoty oraz nad tym, jak obrazy i wizualne interwencje mogą tę wspólnotę redefiniować. Ich forma oparta na wlepkach, szablonach i bezpośrednich gestach traktowana jest jako narzędzie realnego działania,
a nie wyłącznie produkcji obrazów. Istotnym aspektem tych prac jest również pytanie o relację między aktywizmem a przyjemnością — czy działanie polityczne musi oznaczać wyłącznie mobilizację i konflikt, czy może obejmować także pragnienie, relacje i codzienne doświadczenie ciała.

„GAY ANGER” nie próbuje budować spójnej ani pojednawczej narracji. Wskazuje raczej na ciągłość problemów od lat 80. po współczesność oraz na brak istotnych zmian w sytuacji osób queerowych w Polsce. W tym kontekście odwołanie do solidarności nie jest gestem nostalgii, lecz próbą ponownego zdefiniowania tego pojęcia i zadania pytania o to, kogo faktycznie obejmuje wspólnota i gdzie przebiegają jej granice.

Partnerem wystawy jest Fundacja JMS.